ZÜLFÜ TİĞREL (1877-1940)

 

Zülfü Tiğrel; 1877 yılında Diyarbakır'da dünyaya geldi. İlköğrenimini Diyarbakır İptidai Okulu'nda, orta öğrenimine ise Diyarbakır Askeri Ortaokulu'nda devam etti . Lise öğrenimini, Ziya Gökalp ve Aziz Feyzi Pirinççizâde ile birlikte mezun olduğu Diyarbakır Sivil Lisesi'nde tamamladı.

Osmanlı parlamentosunda Diyarbakır'ı 1912-1914 yılları arasında temsil ederek üç dönem milletvekilliği yaptı. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, Diyarbakır'ı 1920-1939 yılları arasında temsil ederek Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde beş dönem üst üste görev yaptı. Lozan Barış Konferansı sırasında danışmanlık da dahil olmak üzere çeşitli görevlerde bulundu.

Kurtuluş Savaşı sırasında sırasında Tigrel, hareket için destek toplamak amacıyla Diyarbakır ve çevresinde geniş çaplı seyahatler yaptı. Aşiretleri Kurtuluş Savaşını desteklemeye ikna etmeyi başardı ve bu katkılarından dolayı kendisine TBMM tarafından Kırmızı-Yeşil Kurdeleli İstiklal Madalyası verildi.

Zülfü Tiğrel 29 Ekim 1940 tarihinde hayatını kaybetti.

Kaynak: ataturkansiklopedisi

İBRAHİM SÜREYYA YİĞİT (1880-1952)

 

İbrahim Süreyya, 1880 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. İlk ve ortaöğrenimini, İstanbul “Mekteb-iEdep'de tamamladı. 1900 yılında Mülkiye Mekbebi'ni bitirdi ve Hariciye Nezareti'nde memur olarak göreve başladı. 1902 yılında, henüz gizli bir kuruluş olan İttihat ve Terakki Cemiyeti ile ilgisi tespit edildiği için 3 yıl boyunca Sinop'ta kalebentliğe mahkûm oldu. 1905’te cezasını tamamlayıp İstanbul’a döndü ve Karantinalar İdaresi’nde memuriyete başladı.

II. Meşrutiyet'in ilanı’ndan sonra İttihatçı kimliği sayesinde idari görevler aldı. Atandığı ilk görev, Orhaneli Kaymakamlığı idi. 1909 yılında Vardar Yenicesi (Bulgaristan) kaymakamı iken Mustafa 
Kemal ile tanıştı ve hayatı boyunca dost oldu. Trablusgarp Savaşı başladığında kaymakamlıktan istifa edip gönüllü er olarak savaşa katıldı. Derne'de Mustafa Kemal ve Enver Paşa ile çalıştı.

1912 yılında İstanbul’a dönen Süreyya Bey, İstanbul Polis Müdüriyet-i Umumiyesi Tahrirat Şubesi Müdürlüğüne getirildi. 1914’te bu görevine ek olarak Çatalca mutasarrıflığına atandı. 1915’te savaş bölgesinde kalan Gelibolu mutasarrıflığına gönderildi. Daha sonra sırasıyla Kırkkilise (Kırklareli), Karesi (Balıkesir), İzmit mutasarrıflıklarına getirildi. 

I. Dünya Savaşı Osmanlı Devleti'nin yenilgisi ile sonlandıktan sonra, İzmit mutasarrıfı olarak Mustafa Kemal Paşa'nın emri üzerine İzmit ve çevresindeki gençleri gizlice örgütleyip bölgeyi İstanbul ve 
Anadolu arasında güvenli bir koridor haline getirdi.

1923'ten 14 Mayıs 1950'ye kadar II., III., IV., V., VI., VII. ve VIII. dönem Kocaeli milletvekili olarak mecliste yer alan Süreyya Bey Cumhuriyet Halk Fırkası’nın kurucuları arasında yer aldı. Soyadı kanunu çıktığında Yiğit soyadını kendisine Mustafa Kemal verdi.

Erzurum ve Sivas Kongrelerinde Atatürk’e eşlik eden, İstiklal Savaşındaki değerli hizmetlerinden dolayı TBMM tarafından kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirilen İbrahim Süreyya Yiğit, 4 Kasım 1952 tarihinde vefat etti.

Kaynak: ataturkansiklopedisi

YUSUF KEMAL TENGİRŞEK (1978-1969)

Yusuf Kemal TENGİRŞEK; 1878 yılında Boyabat’ta doğdu. Eğitim hayatına Kuleli İdadisi’nde başlamış, sağlık sorunları nedeniyle Askeri Tıbbiye’ye geçmiştir. Bu dönemde, özgürlük yanlısı faaliyetlerde bulunan arkadaşlarını ihbar etmeyi reddetmesi sebebiyle tutuklanmış; Fizan’a sürgün edilmesi gündeme gelmişse de fiziksel rahatsızlıkları ve yapılan girişimler neticesinde askerlikten muaf tutulmuştur. Bir süre memleketinde kaldıktan sonra İstanbul’a dönerek Mekteb-i Hukuk’ta öğrenimine devam etmiş, 1904 yılında buradan mezun olmuştur. Ardından Paris Hukuk Fakültesi’nde siyasal ve iktisadi bilimler alanında doktora eğitimini tamamlamış; Fransızca ve İngilizce dillerine ileri düzeyde hâkim olmuştur.

Meslek hayatına 1898 yılında Boyabat Mal Müdürü Refikliği görevine atanarak başlamış, ancak 1899’da bu görevden ayrılmıştır. Hukuk eğitimini tamamlamasının ardından 1904 yılında avukatlık mesleğine yönelmiş; aynı zamanda Hukuk Fakültesi’nde Ceza Hukuku alanında önce muallim muavinliği, daha sonra muallimlik görevlerinde bulunmuştur. 1908 yılında Meşrutiyet’in ilanı sonrasında Kastamonu mebusu olarak Meclis’e girmiş, kısa süre sonra milletvekilliğinden istifa ederek 1909–1914 yılları arasında Avrupa’da Talebe Müfettişi olarak görev yapmıştır.

1915 yılında Müfettiş Umumiliği görevine, aynı yılın Kasım ayında ise Adliye Nezareti Müsteşarlığı makamına getirilmiştir. Birinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle yeniden Kastamonu milletvekili seçilmiş; İstanbul’un işgal edilmesi üzerine Ankara’ya geçerek Büyük Millet Meclisi çalışmalarına katılmıştır. Bu süreçte Hariciye Vekili Bekir Sami Bey ile birlikte Moskova’ya murahhas olarak gönderilmiş, ardından 16 Mart 1921 tarihinde Heyet-i Murahhasa Reisi sıfatıyla Moskova’ya yeniden giderek Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında Dostluk Antlaşması’nın imzalanmasında belirleyici rol üstlenmiştir.

30 Mart 1920’de Adliye Vekilliği, 15 Mayıs 1921’de ise Hariciye Vekilliği görevlerine seçilmiştir. 1922 yılında bu görevlerinden ayrılmış; 1923’te Londra Mümessilliği’ne atanmıştır. Ancak milletvekilliği ile diplomatik temsil görevinin birlikte yürütülemeyeceğine ilişkin karar üzerine milletvekilliğini tercih ederek temsilcilik görevinden ayrılmıştır. 1930 yılında ikinci kez Adliye Vekilliği görevine getirilmiş, 1933’te bu görevden istifa etmiştir. 1961 yılında ise Temsilciler Meclisi’nde milletvekili olarak yeniden siyasal hayata katılmıştır.

15 Nisan 1969 tarihinde hayatını kaybeden Yusuf Kemal TENGİRŞEK, Kurtuluş Savaşı'ndaki sivil ve siyasi hizmetlerinden ötürü Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklal Madalyası ile onurlandırılmıştır.

Kaynak: T.C. Dışişleri Bakanlığı

RIZA NUR (1878-1942)

Rıza Nur Rıza, 1878  yılında Sinop’ta doğdu.  İlkokul ve Rüştiye eğitimini Sinop’ta tamamladıktan sonra İstanbul Soğukçeşme Askeri Rüştiyesi’nde öğrenimini sürdürmüş ve Tıbbiye İdadisi’ne girmiş, 1895 yılında tamamladığı idadi eğitimini askeri tıbbiyede devam ettirerek 1901 Kasım’ında tabip yüzbaşı olarak mezun olmuş, 1902 Şubatında da Gülhane Hastanesi’nde tıp asistanı olarak göreve başlamıştır.

1903 yılında tabip kolağası olan Rıza Nur, 1905’te Gülhane’de muallim muavinliğine, 1907’de cerrahî profesörlüğüne yükseltilmiş, 1908’de binbaşılığa terfi etmiş ve aynı  yapılan Meclis-i Mebusân seçimlerinde Sinop’tan milletvekili seçilmiştir. 31 Mart olayının hemen ardından can güvenliğinin tehlikede olduğu gerekçesiyle yurt dışına gitmiştir. Köstence, Cenevre, Nice ve Mısır’da hekimlik yaparak, Mondros Mütarekesi’nin ardından yurda dönen Rıza Nur, son Osmanlı Mebusân Meclisi’nde ve 23 Nisan 1920’de Ankara’da toplanan Büyük Millet Meclisi’nde Sinop milletvekili olarak görev yapmıştır.

TBMM kararıyla Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklâl Madalyası ile ödüllendirilen Rıza Nur, 8 Eylül 1942 tarihinde hayatını kaybetti.

KAYNAK: TBMM Albümü

SABİT GÖZÜGEÇGEL (1877-1938)

Sabit Gözügeçgel 1877 yılında Kayseri’de doğdu, yedi yıl süren medrese hayatından sonra ticarete atıldı ve 13 yıl boyunca bu işle uğraştı. 1908 yılında Kayseri Şer’iyye Mahkemesi Başkitabeti kadrosuna atandı. 1913 yılında Kayseri’de çıkarılmakta olan Erciyes gazetesinin sorumlu müdürlüğünü üstlendi ve gazeteciliğe adım attı.

I. ve II. Dönem Kayseri Milletvekili seçilerek, 23.04.1920 - 01.11.1927 arası TBMM’de yasama çalışmalarına katıldı. Milletvekilliği süresince, Millî Mücadele’de ve özellikle Birinci İnönü Muharebesinde gösterdiği yararlılıklardan dolayı Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.

Sabit Gözügeçgel 29 Kasım 1938’de hayatını kaybetti

KAYNAK: TBMM Albümü

ABDÜLGAFUR IŞTIN 1882-1951

 

Abdülgafur  Iştın,  1882  yılında  Balıkesir’de  doğdu. İlk ve orta öğrenimini özel öğretmenlerle okula gitmeden tamamladıktan sonra girdiği Balıkesir İdadisi’nden 1897’de mezun olarak, Hacı Halil Efendi Medresesi’nde eğitimine devam etti.  1908 yılında  Hacı Halil Efendi Medresesi’ne müderris olarak atandı.

Abdülgafur Efendi, Yunan işgali başlayınca, Balıkesir Kuva-yı Milliyesi Heyeti Merkeziye üyeliğine seçilerek Kurtuluş Savaşına Kuvvacı olarak fiilen katıldı.

I. Dönem (23.04.1920 - 11.08.1923) Karesi Milletvekili seçilerek TBMM’de yasama çalışmalarına katıldı. 2 Temmuz 1951’de hayatını kaybetti. Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklal Madalyası sahibiydi.

EŞREF AKMAN (1862-1938)

 

Dr.Eşref Akman; 1862 yılında bugün Yunanistan sınırları içerisinde bulunan Yanya-Libohova da doğu. İlk eğitimini Yanya’da tamamlayarak, İstanbul Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye-i Şahane (İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi) den mezun olarak Kosova’ya operatör dr olarak atandı. İştip İlçesi Belediye Tabîbi, Üsküp Belediye Tabîbi, Adana İl Sağlık Müfettişi ve Sıhhiye Müdürü olark görev yaptı.

Adana Sıhhiye Müdürlüğü görevi esnasında, Adana Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti Üyeliğine seçildi. Adana’dan TBMM’ye I. Dönem Adana Milletvekili seçilerek 9 Mayıs 1920’de TBMM’de yasama çalışmalarına katıldı. Bir süre sonra bölgesinde millî mücadele için faaliyette bulunmak üzere izinli sayılarak Meclisten ayrıldı. Bu izni 28 Şubat 1921 tarihine kadar sürdü. 5 Mart 1921’de Sağlık ve Sosyal Yardım Komisyonuna seçildi. 

Milletvekilliği 1.Dönemde sona erince Adana’ya döndü. Serbest doktorluk yapmaya başladı. Mecliste ve cephede hizmeti nedeniyle 25 Aralık 1925 tarih ve 202 Sayılı Meclis Kararıyla Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklâl Madalyası ile ödüllendirilen Dr. Eşref Akman 2 Mart 1938’de vefat etti.

MAZHAR GERMEN (1884-1967)

 

Dr. Mazhar Germen 1884 yılında Aydın’da doğdu, İlk ve orta eğitimini Aydın’da tamamlayarak, İstanbul Tıbbiye-i Mülkiye-i Şahane den mezun oldu. Sırasıyla Balıkesir Livası Fırat Nahiyesi tabipliği, Soma Belediye tabipliği, Gelibolu Muharebesi Mevki Hudut Taburları tabipliği, 11.Fırka Topçu Alayı ve 1.Ordu Menzil Nokta tabiplikleri, Menzil, Nakil ve Mecruhiye Katarları ile efradı Sıhhiye Deposu baştabipliği, Eskişehir Askeri Hastanesi baştabipliği yaptı.

İzmir’in işgali üzerine Aydın Kuvâ-yi Milliye teşkilatının kurulmasına öncülük ederek işgalci Yunanlılara karşı gerilla savaşı verdi ve önemli başarılar elde etti. TBMM I., II., III., IV., V., VI., VII.ve VIII. dönem Aydın milletvekilliği ile 1. Ali Fethi Okyar Hükümetinde Sıhhiye ve İçtimai Muavenet Vekilliği (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı) yaptı.

Kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası sahibi Dr. Mazhar GERMEN 6 Kasım 1967 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybetti.

AHMET ŞÜKRÜ OĞUZ (1881-1953)

 

Yenibahçe’li Ahmed Şükrü Bey (Oğuz) 1881 yılında İstanbul Yenibahçe’de doğdu. Harp Okulu'ndan mezun olarak teğmen rütbesiyle orduya katıldı. Avusturya Ordusu Atış Okulu'nda eğitim gördü. Kardeşi Yenibahçeli Nail Bey'le birlikte İttihat ve Terakki Cemiyeti kadrosu içinde yer aldı.

I. Dünya Savaşı sırasında Teşkilat-ı Mahsusa'da görev yaptı. Bölük komutanlığı, İstanbul Piyade Atış Okulu öğretmenliği, İstanbul Merkez Kumandanlığı askerî inzibat subaylığı, harbiye nezâret yaverliği yaptı. Sarıkamış, Çanakkale ve Anafartalar cephelerinde görev yaptı. Meclis-i Mebûsan muhafız tabur komutanlığı, hücum taburu kuruculuğu ve genel karargâh hücum şubesi başkanlığı yaptı.

İstanbul ve Havalisi Kuvâ-yi Milliye Komutanlığı, Kocaeli 11. ve 38. Alay komutanlıkları, Konya 4. depo alay komutanlığı, TBMM I. Dönem Istanbul milletvekilliği, Divân-ı Riyâset idâre memurluğu yaptı. İstanbul milletvekili olarak birinci Büyük Millet Meclisi'nde görev yaptı. Gürcüler TBMM'nin verdiği nota üzerine Artvin'i boşalttıktan sonra, Artvin ilini meclis adına teslim almakla görevlendirilen ordu birliğinin başında görev yaptı.

İstiklal Savaşında gösterdiği kahramanlıklar nedeniyle TBMM tarafından Kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi. 1953 yılında İstanbul’da vefat etti.

MEHMET FAİK KALTAKKIRAN (1870-1948)

 

Mehmet Faik 4 Nisan 1870 tarihinde Edirne’de dünyaya gelmiştir. 1883 tarihinde “Trabzon Rüştiyesinden mezun olarak, memuriyete atılmış ve ilk olarak Edirne’de Nüfus Dairesi “Pasaport Katipliği” görevine getirilmiştir. 17 Haziran 1900 tarihinde Konya Vilayeti Mektup Kalemi Başkâtipliği, 1904 senesinde İstanbul’da bulunan Reji Dairesi çevirmenliği yapmıştır. I. ve II. Meclisi Mebusan’da Edirne mebusu olarak görev almıştır. 

Mehmet Faik Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından sonra Meclis-i Mebusanın kapanması üzerine Edirne’ye geri dönmüştür. Edirne vilayetinde gerçekleştirilen işgallerin son bulması amacıyla arkadaşları ile birlikte “Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adı altında bir cemiyetin kurulmasında aktif olarak rol almıştır. 5 Kasım 1919 tarihinde yapılan seçimlerde yeniden Edirne mebusu seçilerek Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı’ nda görev almıştır. Son Osmanlı Meclis-i Mebusan’ında hayata geçirilen “Misak-ı Milli” kararının kabul edilmesi aşamasında aktif rol almıştır.

16 Mart 1920 tarihinde İngilizler tarafından İstanbul işgal edildikten sonra Mehmet Faik İngilizler tarafından 18 Mart tarihinde Malta adasına sürgüne gönderilmiştir. 21 Mart 1921 tarihinde serbest kaldıktan sonra İtalya üzerinden Ankara’ya gelmiş ve ilk TBMM’de Edirne milletvekili olarak göreve başlamıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde I., II., III., IV., V., VI. Dönemlerde Edirne milletvekili olarak görev almıştır. Meclisin 194 numaralı kararı ile Millî Mücadele dönemindeki üstün çabalarından ötürü “Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklal Madalyası” ile şereflendirilmiştir. 2 Ocak 1948 tarihinde Ankara’da vefat etmiştir.

MEHMET TEVFİK KÜTÜKBAŞI (1882-1942)

 

Mehmet Tevfik Kütükbaşı; 1882 yılında Erzincan’da doğdu, Erzincan ve Refahiye’de Eğitim görerek, 1899 yılında Refahiye Tahrirat Kâtibi olarak çalışmaya başladı. 1910’da Erzincan Bidayet Mahkemesi zabıt kâtipliğine atandı, 1914 yılında Başkâtipliğe yükselerek Bucak Müdürü olarak Selepür ve Mollakendi bucaklarında görev yaptı.

1920 seçimlerinde Erzincan milletvekili seçilerek, Birinci dönem TBMM de görev yapan Mehmet Tevfik Bey 16 Eylül 1920 tarihinde topladığı 160 gönüllü ile TBMM den 19 Mayıs 1921’e izinli olarak, Koçgiri ayaklanmasının bastırılması için mücadele etti.

23 Nisan 1942 tarihinde hayatını kaybeden Mehmet Tevfik Bey, Milli Mücadele sürecindeki bu hizmetleri karşılığında TBMM kendisini Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirdi.

ZEYNEL ABİDİN ATAK (1879-1939)

 

Dr.Zeynel Abidin ATAK; 1879 yılında Kosova’nın Yakova ilçesinde dodu. ilk ve orta öğrenimini Manastır ve Üsküp’de tamamladıktan sonra 1910 yılında Askeri Tıbbiye’den mezun olmu ve Edirne Hafif Süvari Alayı Baştabipliğine atandı. Bu görevde iken Arnavutluk Harekâtı ve Balkan Savaşlarına katıldı.

Rize 11. Piyade Alayı Baştabibi, Düzce Kaymakamı, Batı ve Güney Cepheleri Sağlık Müfettişi, Kuvvayı Havaiye Sağlık Şubesi Müdürü olarak görev yapan Dr.Zeynel Abidin I. Dönem (23.04.1920 - 11.08.1923) Lazistan Milletvekili olarak seçildi. Milletvekili iken izinli sayılarak Bolu Ayaklanmasını bastırmakla görevlendirildi ve Düzce Kaymakamlığı ile Batı Cephesinde Sağlık Müfettişliği yaptı).

Milli Mücadele sırasındaki askeri hizmetlerinden dolayı, TBMM tarafından Kırmızı-Yeşil Şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edilen Dr.Zeynel Abidin ATAK 23 Mayıs 1939’da hayatını kaybetti.

HAYDAR HİLMİ VANER (1873-1954)

 

Haydar Hilmi VANER; bugün Karadağ sınırları içerisinde bulunan Podgorica şehrinde 22 Nisan 1873 tarihinde doğdu. Eğitimini İşkodra’da İlkokul, Musul’da Rüşdiye ve İstanbul’da Mekteb-i Mülkiye-i şahane-i (Siyasal Bilgiler) okuyarak buradan 14 Temmuz 1889 tarihinde mezun oldu ve doğrudan Van Vilayet Maiyet Memurluğuna atandı. Haydar Bey, Edirne , Kırklareli, Maraş Mutasarrıflıkları görevinden sonra 24 Şubat 1915’te Musul Valiliği’ne, 12 Eylül 1917’de Bitlis Valiliği’ne, 31 Aralık 1917’de de Diyarbakır Valiliği’ne, 17 Mart 1918 tarihinde Van Valiliği ‘ne tayin edildi.

Haydar Bey de 16 Kasım 1919’da Sivas’ta başlayan Heyet-i Temsiliye çalışmalarına katıldı. Daha sonra Misak-i Millînin kabul edildiği Son Osmanlı Mebuslar Meclisi’ne, Van Mebusu olarak seçildi. İngilizlerin 16 Mart 1920’de Mebusan Meclisi’ni dağıtması üzerine, Mazhar Müfit (Kansu) ile birlikte Beyrut’a kaçtı. Burada yaklaşık bir ay kadar kalan Haydar Bey, 30 Nisan 1920’de Ankara’ya gelerek, 1 Mayıs 1920’de TBMM’ye Van Mebusu olarak katıldı. Van Mebusluğu uhdesinde kalmak şartı ile Konya Valiliği’ne atandı ve 10 Temmuz 1920’de bu göreve başladı. 28 Kasım 1920 tarihinde Konya Valiliği’nden istifa eden Haydar Bey, 16 Nisan 1923’e kadar Van Mebusluğu devam etti.

Kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası sahibi Haydar Bey, Devlet görevinden ayrıldıktan sonra ticaret ile uğraştı ve 26 Mart 1954 yılında vefat etti.

EMİN ERKUL (1881-1964)

 

Asıl ismi Mehmet Emin Erkulseyitoğlu olan Emin Bey; 1881 yılında günümüzde Yunanistan sınırları içerisinde yer alan Serfiçe Sancağı'nın Grebene kazasında doğdu, ilk ve orta tahsilini tamamladıktan sonra Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriye'ye girerek 6 Aralık 1905 tarihinde yardımcı tabip yüzbaşı rütbesi ile Gülhane Askeri Hastanesi cerrahi servisinde asistan olarak atandı. 1910 yılına sağlık sorunları nedeniyle askerlikten istifa ederek sivil tabip olarak çalışma hayatına başladı.

23 Nisan 1920 tarihinde açılan TBMM'ye Bursa'dan mebus olarak seçilerek katıldı ve Millî Mücadele'ye cephe gerisinde yürüttüğü tıbbi faaliyetlerle katılarak, bu hizmet sunucunda TBMM tarafından Kırmızı-yeşil şeritli İstiklâl Madalyası ile taltif edildi.

1924 Haziran'ın da İstanbul'a Belediye Başkanı olarak atandı ve Cumhuriyet dönemi ilk İstanbul Belediye Başkanı oldu. Emin Erkul 3 Haziran 1964 tarihinde İstanbul'da vefat etti.

MUHTAR FİKRİ GÜCÜM (1876-1930)

 

Muhtar Fikri Bey, 1876 yılında Muş’ta doğdu, babasının görevi nedeniyleöğrenimini Muş ve Diyarbakır’da tamamlamış ve II. Abdülhamit’in baskıcı rejimine karşı aleyhtarlığı, 1899’da önce Payas’a ardından Adana’ya sürgün edilmesine neden olmuştur.

Adana Sanayi Mektebi’nde öğretmenlik ve müdür muavinliği görevlerinde ve Meşrutiyet’in ilanıyla sürgün kararı kaldırılmış olmakla birlikte, Adana’da sürdürerek İtidâl gazetesini yayımlamaya başlamış, gazetenin yazı işleri müdürlüğü görevini üstlenmiştir.

Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasından kısa bir süre sonra Adana’nın da işgal edilmesi üzerine, Müdafaa-i Hukuk ve Kuva -yı Milliye teşkilatına katılmıştır. 23 Nisan 1920’de açılan TBMM’ye Mersin milletvekili olarak seçilmiş, 9 Mayıs 1920’de Meclis çalışmalarına katılmıştır. Güney Cephesinde sürdürülen mücadelede duyulan ihtiyaç üzerine, Muhtar Fikri Bey, Meclis tarafından izinli sayılarak, Milli Müfrezelere destek vermek üzere bölgeye dönmüştür.

20 Ekim 1921 tarihinde Ankara Antlaşması’yla Fransızların bölgeden çekilmesinden sonra, Meclis çalışmalarına katılabilmiştir. Milletvekilliği görevi sona erince Adana’ya yerleşmiş, 23 Temmuz 1930’da vefat eden Muhtar Fikri bey. 21 Nisan 1925 tarih ve 141 sayılı karar gereğince, Pozantı Cephesinde gösterdiği kahramanlıklar itibariyle kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyasıyla onurlandırılmıştır.

İSMAİL SAFA ÖZLER (1885-1940)

İsmail Safa Özler 1885 yılında Adana’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Adana’da, yüksek öğrenimini o dönemde İstanbul’da bulunan Mülkiye Mektebinde tamamladı. 8 Mayıs 1920 tarihinde TBMM’ye seçilerek, yasama faaliyetlerine başladı. 5 Ağustos 1920’de Mustafa Kemal’in isteği ile Adana Vilayet merkezi Pozantı’ya taşındı ve İsmail Safa Bey, Adana Valiliği’ne vekâleten atanarak bu görevi 05.09.1920 tarihine kadar sürdürdü.

İsmail Safa Bey Pozantı’da cephede TBMM’de. Meclis çalışmaları dışında Kuva-yı Milliye bünyesinde cephede çarpışmalar katıldı ve kendisine TBMM tarafından Kırmızı Yeşil şeritli İstiklâl Madalyası verildi. 1923 yılında yapılan II. TMMM seçimlerinde tekrar Adana mebusu seçildi ve 11 Ağustos 1923 tarihinden 1927 yılına kadar mecliste görev yaptı. 1939 yılında Seyhan milletvekili seçilen İsmail Safa Özler, 28 Haziran 1940 tarihinde hayatını kaybetti.

ESAT ÖZOĞUZ (1871-1954)

 

Esat Özoğuz 1871 yılında Hopa´da doğdu. Adapazarı Rüştiye´sini bitirdi. 1893 yılında Bilecik Sancağı Nüfus Katipliği´ne getirildi. 1894-1898 yılları arasında vergi tahsis memurluğu , Ziraat bankası katipliği, Söğüt ilçesi muhasebe katipliği görevlerinde bulundu.1901 yılında Bilecik Sancağı Katipliği´ne atandı. Beş yıl bu görevde bulundu. 1906 yılında Tahrirat Müdürlüğüne yükseltildi. 1911 yılında Kırıkkale, 1913 yılında Üsküdar Livası Tahrirat Müdürü oldu. 1920 yılında Ankara Mektupçuluğuna atandı. Bu görevde iken TBMM´nin 1. dönem Lazistan milletvekili seçildi. 2.3.4 dönem tekrar Rize´den , 5.6. ve 7. dönem Karstan milletvekili oldu.

27 mart 1954 tarihinde vefat eden Esat Özoğuz, Milli Mücadelede gösterdiği yararlılıklar nedeniyle TBMM tarafından Kırmızı ve Yeşil Şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edildi.

MEHMET ŞÜKRÜ GÜLEZ (1870-1950)

Mehmet Şükrü Gülez,1870 yılında Bolu’da doğdu. Bolu Mekteb-i Rüştiyesi’nde eğitim gördükten sonra Bolu Bidayet Mahkemesi Kaleminde memur olarak çalışmaya başladı. 1908’de siyasete girerek II. Meşrutiyet’in ilanından sonra iktidara gelen İttihat ve Terakki Cemiyetine üye oldu.

Millî Mücadele esnasında basın yoluyla halkı işgaller karşısında bilgilendirerek 16 Ağustos 1919 tarihinden itibaren “Dertli” adıyla Bolu’da bir gazete çıkarmaya başladı. 1 Nisan 1920 tarihinde Bolu'dan I. TBMM’ye milletvekili seçildi. Ancak Mehmet Şükrü Bey, Millî Mücadele boyunca meclis çalışmalarından ziyada, Kuvâ-yi Milliye bünyesinde kurtuluş için mücadele etti.

23 Temmuz 1950 tarihinde hayatını kaybeden Mehmet Şükrü Bey TBMM I., II., III., IV. ve V. Dönem Bolu Milletvekilliği yaparak, TBMM tarafından Kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edildi.

EMİN SAZAK (1882-1960)

Emin Sazak, 1882 yılında Mihalıççık’ta dünyaya geldi, ilk eğitimine özel derslerle evde başladı sonra Kuyucak Medresesi’ne devam etti. 1894-1897 yılları arasında İstanbul Fatih Medresesi’nde eğitimini sürdürdü. Eskişehir'e dönerek tarım, hayvancık ve ticaretle uğraşan Emin Sazak aynı zamanda siyasal ve toplumsal oluşumların içinde de yer aldı.

Milli Mücadele yıllarında  Kuva-yı Milliye’nin içinde yer alarak ülke savunmasına katkıda bulunan Emin Sazak,  I. TBMM’de Eskişehir milletvekilliği yaparak,  bağımsızlık ve ulusal bütünlük doğrultusunda milli mücadeleyi destekleyici konuşmalar yapmıştır. Milli mücadele sonrası hem cephede hem de mecliste yaptığı çalışmalardan dolayı kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile onurlandırılmıştır.

I.TBMM’den itibaren sekiz dönem boyunca mecliste yer alan Emin Sazak, başta tarım ve hayvancılık olmak üzere ekonomik ve toplumsal konularda ülke gereksinimlerini ve halkın sorunlarını dile getirmiştir. 1946 yılına kadar Cumhuriyet Halk Partisi içinde yürüttüğü siyasi mücadelesini, bu tarihten sonra Demokrat Parti içinde sürdürmüştür. 1950 yılında milletvekilliği sona eren, Emin Sazak1960 yılında hayata veda ermiştir.

TUNALI HİLMİ (1871-1928)

Jön Türk ve Türkçülük hareketinin önde gelen isimleri arasında bulunan Tunalı Hilmi Bey 28 Ağustos 1871 tarihinde, bugün Bulgaristan sınırları içinde bulunan Eskicuma'da doğdu. 1877 Osmanlı Rus savaşı başladığında ailesiyle birlikte İstanbul'a göç etti. ilk ve orta öğrenimini Anadolu’nun değişik yerlerinde tamamladıktan sonra, Fatih Askeri Rüşdiyesi'ni bitirip Kuleli Askeri Tıbbiye İdadisi’ne kaydoldu. Öğrenimini Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'de sürdürdü. Bu okulda, daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti ile birleşen Mektepliler Cemiyet-i Hafiyesi'ni kurdu.

Üyesi olduğu İttihad-i Osmani Cemiyeti’nin önde gelenleri hakkında 1895 yılında sürgün kararı alınınca, tıbbiyenin son sınıfında olan Tunalı Hilmi de ülkeden kaçarak İsviçre'nin Cenevre kentine yerleşti (1895). Tıp eğitimi yarım kalan Tunalı Hilmi, öğrenimine Cenevre Üniversitesi pedagoji bölümünde devam etti. II. Abdülhamit’in tahttan indirilmesinden sonra yurda döndü, başta "İnkılâp" olmak üzere çeşitli yayın organlarında yazıları yayımlandı.

1916'ya değin Karadeniz Ereğlisi, Silivri, Bayburt, Ordu, Beykoz ve Gemlik’te kaymakamlık yaptı.1919 yılında yapılan seçimlerde Bolu mebusu olarak Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı'na girdi. 1920’de İstanbul'un İtilaf Kuvvetleri tarafından işgal edilip meclis çalışamaz hale gelince Anadolu'ya geçti.

Düzce Ayaklanması'nın bastırılmasında ve Karadeniz Ereğlisi'ni işgal etmek isteyen Fransızlara karşı direnişin örgütlenmesinde görev aldı.

1923'te Türk kadının seçme ve seçilme hakkının tanınmasına destek vermiştir. Öz Türkçe, kadın, köylü, işçi haklarının savunucusu Tunalı Hilmi Bey 21 Nisan 1924 tarihinde İstiklal Madalyası ile onurlandırıldı ve 26 Temmuz 1928’de İstanbul’da hayatını kaybetti..