6 Kasım 2009 Cuma

Anadolu Türk Beylikleri-Erbil Beyliği (1146-1233)

Erbil Beyliği, 1146-1233 yılları arası Irak'ın kuzeyindeki Erbil ve çevresine egemen olan Türk Beyliğidir. Beyliğin kurucusu Zeynüddin Ali Küçük dür.

Zeynüddin Ali Küçük, Büyük Selçuklu Ordusunda bir komutan iken. Musul valisi olarak görevlendirilmiş, Musul valiliği ile birlikte Şehrizor, Hakkari, Sincar, El-Hamidiye, Tikrit ve Harran'ı kapsayan bölgeyi egemenliği altına almıştır. Böylece merkezi Erbil olan Erbil Beyliği'ni kurmuş ve bu devletin ilk beyi olmuştur.

1167 yılında beyliğinin başına Yusuf bin Ali Küçük geçmiştir. 1190 tarihinde Yusuf 'un ölmesi ile Muzafferüddin Kökbörü bey olmuştur. 1232 yılında Muzafferüddin Kökbörü ölünce kendinden sonra varisi olmadığı için beylik, vasiyet gereğince Abbasiler'e bağlanmıştır.

Kaynak- Türkiye İstiklâl ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi.

Anadolu Türk Beylikleri-Eretna Beyliği (1328-1381)

Eretna Beyliği Anadolu'nun Moğol (İlhanlılar) istilasına uğramasından sonra, sivas ve çevresinde ortaya çıkan bir beyliktir.

Beylik İlhanlı komutanlarından ve Uygur olan Alaeddin Eretna Bey tarafından 1328 yılında kuruldu. Aleaddin Beyden sonra yerine oğlu Mehmed Bey geçti ve Mehmed Bey de ölünce, Eratna Beyliği, beyliğin kadısı ve veziri Kadı Burhaneddin tarafından 1381 yılında Kadı Burhaneddin Beyliğine dönüştürüldü.

Kaynak- Türkiye İstiklâl ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi.

Anadolu Türk Beylikleri-Eşrefoğulları Beyliği (1280-1326)

Eşrefoğulları Beyliği, 13. yüzyılda kurulan Anadolu Türk Beyliklerinden biridir. Anadolu Selçuklu Devleti'nin uç beylerinden Eşrefoğlu Seyfettin Süleymen Bey tarafından 1280 başlarında Beyşehir'de kuruldu

Eşrefoğulları Beyliği, 1302'de babasının yerine geçen Mübarizüddin Mehmet Bey döneminde genişleyerek, Bolvadin ve Akşehir dolaylarını da içine aldı. Mübarizüddin Mehmet Bey İlhanlılar'a bağımlılığını bildirdi. Mehmet Bey den sonra yerine oğlu Süleyman Şah geçti.

Seyfettin Süleyman Bey'in torunu Süleyman Şah'ın İlhanlı Anadolu Valisi Timurtaş Beytarafından öldürülmesinden sonra Beylik ortadan kalktı.

Kaynak- Türkiye İstiklâl ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi.

Anadolu Türk Beylikleri-Germiyanoğulları Beyliği (1300-1423)

Germiyanoğulları Beyliği, 1300-1423 yılları arasında, Anadolu Selçuklu Devleti'nin çökmesi ve dağılmasıyla başlayan Anadolu Beylikleri döneminde İç Batı Anadolu’da Kütahya merkezli olarak kurulmuş bir Türkmen beyliğidir.

Anadolu Selçuklu Devleti'nin parçalanmasından sonra kurulan beyliğin ilk beyi ve kurucusu Yakup bin Ali Şir'dir. Yakup Bey hükümdar olduğu 1300'de en kuvvetli Anadolu beyi durumundaydı. Yakup bin Ali Şir'in 1340 yılında ölmesinden sonra yerine oğlu Germiyanoğlu Mehmet Bey geçti. Onun da ölümünden sonra büyük oğlu Germiyanoğlu Süleymanşah (Şah Çelebi) hükümdar oldu.

Süleymanşah öldükten sonra 1387'de hükümdarlığa geçen II. Yakup Bey 1390 yılına kadar ülkeyi hiç bir savaşa sokmadan idare etti. Osmanlı Devleti'nin 1389'da Haçlılarla yaptığı I. Kosova Savaşı'na giden Osmanlı padişahı I. Murad'a diğer Anadolu beyleri gibi yardımcı asker gönderdi.

I. Murad'ın bu savaşta ölmesinden yararlanmak isteyen diğer Anadolu beyleri gibi Yakup Bey de harekete geçti ve ilk olarakYıldırım Beyazıd’ın eşi olan kızkardeşinin çeyizi olarak Osmanlı topraklarına katılan yerleri istilaya başladı. Yıldırım Bayezid bunu işitince hızla Anadolu'ya geçti. Saruhan, Aydın ve Menteşe taraflarındaki olayları yatıştırdıktan sonra Germiyan iline doğru yürümeye başladı. Eniştesinin iyi niyetlerle gelmediğini anlayan Yakup Bey, Yıldırım Bayezid'i bir takım hediyelerle karşıladı. Ancak Yıldırım onun bu hareketini samimi bulmadı ve cezalandırdı. Kendisini ve kumandanı Hisar Beyi tutuklatarak Rumeli'de İpsala Kalesi'ne hapsettiği gibi bütün Germiyan topraklarını da Osmanlı Devleti'ne kattı.

Yakup Bey bu kalede 9 yıl mahpus kaldıktan sonra 1399'da bir yolunu bulup kaçtı. Kıyafet değiştirerek, deniz yoluyla Suriye’ye, oradan da Timur'un yanına ulaştı ve ondan Germiyan topraklarının yeniden kendisine iade edilmesini istedi. Ankara Savaşı'nda Osmanlı Devleti'ne karşı Timur'un saflarında savaştı. Timurlenk, bunu kendisine sağlayacağına dair söz verdi ve Ankara Savaşı'nda Yıldırım Bayezid'i yendikten sonra öbür Anadolu beylerinin toprakları gibi II. Yakup Bey'in topraklarını da Osmanlılar'dan alıp Germiyanoğulları'na iade etti. Bu arada daha önce çeyiz olarak Osmanlılar'a verilen topraklar da geri alınmış oldu.

Bu arada Osmanlı şehzadeleri arasında taht mücadelesi başlamıştı. II. Yakup Bey, bu mücadelede kızkardeşinin oğlu olan Çelebi Mehmed (II. Mehmed)'in tarafını tutunca, bu yakınlığı benimsemeyen Karamanoğlu Mehmet Bey, iki yıl üst üste düzenlediği seferler ile Kütahya’yı zaptederek Germiyanoğulları Beyliği'ne sahip oldu (1411).

Karamanoğulları'nın, Germiyan ülkesindeki hakimiyetleri iki buçuk yıl kadar sürdü.

Çelebi Mehmed, kardeşleriyle olan saltanat kavgasını kazandıktan sonra Karamanoğulları'nın üzerine yürüdü ve onları Konya'ya kadar geri sürdü. Germiyan topraklarını geri aldıktan sonra kendisine karşı gösterdiği sadakattan dolayı onları Yakup Bey'e iade etti. Bilindiği gibi Yakup Bey de ölümünden bir yıl önce yerine geçecek oğlu olmadığından ülkesini kızkardeşinin torunu II. Murad'a vasiyet etmiş ve ölümünde sonra Germiyan toprakları tümüyle Osmanlılar'a bağlanmıştı.(1423)

Kaynak- Türkiye İstiklâl ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi.

Anadolu Türk Beylikleri-Hamitoğulları Beyliği (1301-1423)

Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasında sonra Eğirdir ve Isparta bölgesinde Selçukluların uç beyi olan Feleküddin Dündar Bey tarafından kurulmuş Anadolu Beylikleri'ndendir. Beyliğe izafeten Isparta'nın adı Türkiye Cumhuriyeti'ne kadar Hamid olarak kalmıştır.Güneyde bulunan Tekeoğulları'na komşudur.

Kaynak- Türkiye İstiklâl ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi.

Anadolu Türk Beylikleri-İnançoğlu (Ladik) Beyliği (1261-1368)

Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasından sonra Denizli ve çevresinde Kurulmuş Anadolu Beylikleri'ndendir. Diğer adı Ladik Beyliği olan bu beyliğe Osmanlı Devleti tarafından son verilmiştir. Bu nedenle Türkiye Cumhuriyeti kurulana kadar Denizli'nin adı Ladik olarak kalmıştır.

Kaynak- Türkiye İstiklâl ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi.

Anadolu Türk Beylikleri-İnaloğulları Beyliği (1261-1368)

Malazgirtten sonra Türkler tarafından Anadolu'nun Fethi'nden sonra Diyarbakır ve çevresinde Emir İnal tarafından 1261 yılında kuruldu. Beylik yüz yıla yakın İnaloğulları isimli Türk ailesi tarafından yönetildi. Kuzeyde bulunan Artuklular'a komşu oldu.

1368 senesinde Selâhaddîn-i Eyyûbî kuvvetleri ile gelerek, şehri kuşattı ve uzun muhârebelerden sonra Nisan ayının yirmi dokuzunda Diyarbakır’a girdi. Selâhaddîn Eyyûbî şehrin idâresini Nûreddîn’e verdi. Çok yaşlanmış olan İnaloğlu Mahmûd’a hürmet ederek, maaş bağladı. Diyarbakır şehri Artukoğullarına verildi. İnaloğulları beyliği de son buldu.

Kaynak- Türkiye İstiklâl ve Hürriyet Mücadeleleri Tarihi.