10 Temmuz 1919 Vilâyat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti Erzurum Şubesi, Atatürk'e, Cemiyet Şubesinin başına geçmesi için yazı yazdı.

Vilâyat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti Erzurum Şubesi, Atatürk'e, Cemiyet Şubesinin başına geçmesi ve Yürütme Kurulu Başkanlığını kabul etmesi için yazı yazdı.

"...Tarihimize kıymetli sayfalar ekleyen askerlik hayatından çekilmek yolundaki fedakârlığı minnet ve şükranla karşıladık. Erzurumluların, vatansever yüksek kişiliğinize karşı beslemekte olduğu güven ve saygıyı bu vesile ile de arzı bir borç saydık. Yürütme Kurulu Başkanlığının kabul buyurulmasını dileriz."

MEHMET ESAT İLERİ (1882–1957)

Mehmet Esat İleri; 1882 yılında Gümülcine’de dünyaya geldi, Balkan Savaşı’nda Gümülcine’nin işgali üzerine İstanbul’a göç etti. Burada Batı Trakya Derneği’ni kurdu. 1913′de kurulan 58 günlük Batı Trakya Türk Cumhuriyeti için başarılı çalışmalar yaptı.

İzmir’de Yunan işgalinin başlamasıyla (15 Mayıs 1919), gençlerden topladığı gönüllüler ve zeybekler ile Aydın-Köşk cephesinde düşmanla savaşa girdi. Bir yandan da halkı aydınlattı. Hilal-i Ahmer (Kızılay) Başkanlığı yaparak,  savaş yaralılarının tedavisi için uğraş verdi. Bu faaliyeti ile “Milli Ordu Müftüsü” unvanını aldı.

TBMM 1. Dönem için yapılan seçimlerde Aydın milletvekili olarak 10 Ekim 1920′de Meclis’e katıldı, 2. Dönemde ise Menteşe (Muğla) milletvekili seçildi.

Mehmet Esat İleri, 15 Nisan 1957′de İzmir-Torbalı’da hayatını kaybetti.

ERZURUMLU YEŞİLZADE MEHMED SALİH EFENDİ (1874-1954)

Mehmet Salih Efendi ; 1877 yılında Erzurum’da doğdu. İlk ve ortaöğrenimini Erzurum’da tamamladıktan sonra bir süre medrese öğrenimi görerek, 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı’na gönüllü olarak katıldı.

Savaştan dönünce şer'i hukuk ve ceza muhakemeleri usulu okudu, iki yıl dava vekilliği yaptı. Erzurum Dârülmuallimât’a (İlköğretmen Okulu) girerek 1905 yılında mezun oldu. Çeşitli okullarda öğretmenlik yaptı. Erzurum’un işgali üzerine 1916 yılında ailece Bursa’ya göç etti.

İzmir’in Yunanlılar tarafından işgali sonrası Bursa’da Redd-i İlhak Cemiyeti kurucuları arasında yer aldı; Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin başkanlığını üstlendi.


Mehmet Salih Efendi; oluşturduğu gönüllü kuvvetlerle Anzavur Ayaklanması’nın bastırılmasında görev aldı. 23 Nisan 1920’de açılan TBMM’ye 1nci Dönem Erzurum Milletvekili olarak seçildi. Kurtuluş Savaşında gösterdiği yararlıklar sonucu İstiklâl Madalyası ile ödüllendirildi.

Soyadı Kanunu ile Yeşiloğlu soyadını alan Mehmet Salih Efendi, 4 Temmuz 1954 tarihinde vefat etti.

23 Mayıs 1919 Sultanahmet Mitingi

İzmir'in işgal edildiğinin duyulmasıyla birlikte, başta İstanbul olmak üzere tüm yurtta derin infial uyandı. Bunun üzerine İstanbul Sultanahmet Meydanı'nda bir dizi protesto mitingi yapıldı. Mitingleri "Karakol Cemiyeti" ve "Türk Ocakları" organize ediyordu.

Bu mitinglerde Şair Mehmet Emin Yurdakul, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Halide Edip Adıvar, Şüküfe Nihal gibi hatipler konuşarak halkı çoşturdu. Sultanahmet mitingleri Anadolu direnişinin moral ve kadro kaynağı oldu.

17 Mayıs 1920; Oltu Şura Hükumeti TBMM Hükumetine katıldı

1878 Ayastefanos Antlaşması ile Rusya'ya bırakılan Oltu'yu;1917 Bolşevik İhtilali ile Ruslar çekilirken Ermenilere peşkeş çekerek defolup gitmişlerdir. 1918 yılında Ermeni işgalinden kurtulmak amacıyla Oltulular tarafından "Oltu İslam Komitesi" kurulmuş ve 25 Mart 1918'de Ermeniler sınır dışı edilmiştir. Bu tarih Oltu' nun kurtuluşu olarak kutlanmaktadır.

Ermeniler sınır dışı edildikten sonra bölgede Oltu Şura Hükumeti ilan edilmiş ve 17 Mayıs 1920' de TBMM Hükumetine katılmıştır.

Cumhuriyet Bayramı

19 Nisan 1925;
Cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim gününün, "Cumhuriyet Bayramı" adı altında, Milli Bayram olarak kutlanması yasalaştı.

4 NİSAN 1953 DUMLUPINAR FACİASI

4 Nisan 1953 tarihinde Dumlupınar denizaltımız; Çanakkale Boğazı'nda, Naraburnu açıklarında, İsveç bandıralı Naboland adlı gemiyle çarpışarak battı.

Denizcilik tarihimize "Dumlupınar Faciası" olarak geçen kazada, son anlarında "VATAN SAĞOLSUN" diye haykıran 81 denizcimiz şehit oldu.  Ruhları şad olsun.