Rauf, Hüseyin Orbay (1881-1964)

Rauf Orbay 1881 yılında İstanbulda doğdu. Milli Mücadeleye katılmak üzere Anadoluya geçtiğinde imparatorluğun hemen her yanına ün salmış milli kahramanlardan biriydi. Bahriye Mektebini bitirmiş, Balkan Savaşı sırasındaki deniz savaşlarında büyük başarılar göstermiş ve bu nedenle "Hamidiye Kahramanı" ünvanını kazanmıştı.

İzzet Paşa kabinesinde Bahriye Nazırlığı yaptı, bütün bu parlak başarıların sonunda Osmanlı İmparatorluğunun çöküş belgesi olan Mondros Mütarekesini imzalamak zorunda kaldı.

Malta sürgününden dönen Rauf Orbay 1921de Ankaraya gittiğinde kendisine Nafia Vekilliği verildi. Bakanlıktan ayrıldığı yıl Meclis İkinci Başkanlığına seçildi, 1922-1923 arasında birkaç ay Başbakanlık yaptı.

1942-1944 yılları arasında Türkiyenin Londra Büyükelçisi oldu. Rauf Orbay 1964 yılında öldü.

Kaynak: (Toktamış Ateşin "Devrim Tarihi" adlı kitabı)

Recep Peker (1889-1950)

Cumhuriyet Halk Fırkasının ilk Genel Sekreteri olan Recep Bey (Peker) 1889da İstanbulda doğdu. 1907de Harp Okulunu, 1919da Harp Akademisini bitirdi.

1920de Kurtuluş Savaşına katılmak üzere Anadoluya geçti. Kütahya Milletvekili seçildiği 1923ten başlayarak dört kez Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreterliğine seçilen Peker, Ağustos 1946da çok partili dönemin ilk hükümetini kurdu.

Eylül 1947de Başbakanlıktan istifa etti. 1923te Hakimiyet-i Milliye gazetesine başyazılar da yazan Recep Pekerin 1935te İnkılap Tarihi Dersleri adlı bir kitabı yayınlandı. 1 Nisan 1950 tarihinde İstanbul’da vefat etti

Kaynak: (Toktamış Ateşin "Devrim Tarihi" adlı kitabı)

Refet Bele (1881-1963)

Refet Bele 1881 yılında İstanbulda doğdu. 1899 yılında Harp Okulunu, 1912de Harp Akademisini bitirdi. I. Dünya Savaşında Filistin Cephesinde İkinci Gazze Muharebesinde başarı sağladı.

Milli Mücadele ve Kurtuluş Savaşındaki görevi, Mustafa Kemal ile birlikte Samsuna çıkışıyla başladı. Refet Bey, merkezi Sivasta bulunan ve Mustafa Kemalin müfettiş olarak görevlendirildiği 3. Orduya bağlı, 3. Kolordu Komutanlığına atandı.

Samsun delegesi olarak Erzurum Kongresine ve Sivas Kongresine katıldı. Aydın ve çevresinde ayaklanmalar başlayınca burada görevlendirildi. Daha sonra Çerkez Ethem Ayaklanmasını bastırdı. Bu arada generalliğe yükseltilerek Dahiliye Vekilliğine ve Batı Cephesi Komutanlığına atandı.

1922de Doğu Trakyayı geri almakla görevlendirildi. Cumhuriyetin ilanından sonra Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasına girdi. 1926 yılında milletvekilliğinden ve askerlikten ayrılan Refet Bele, 1935-1939 ve 1946-1950 tarihlerinde İstanbul Milletvekili seçildi.

Kaynak: (Toktamış Ateşin "Devrim Tarihi" adlı kitabı)

Ruşen Eşref Ünaydın (1892-1959)

Ruşen Eşref Ünaydın 1892 yılında İstanbulda doğdu. Galatasaray Sultanisini ve Edebiyat Fakültesini bitirdi. Askeri Baytar Alisinde, Darülmuallimini Alide, Türkçe ve Fransızca öğretmenliği yaptı. Yazarlık hayatına 1914te mütercimlikle başladı. 1918de Yeni Gün muhabiri olarak Kafkasyaya, Tasvir-i Efkar muhabiri olarak Sivasa gitti. Dergi ve gazetelerde mülakat ve gezi türünde yazıları yayımlandı. 1920de Anadolu Hükümetinin çağrısı üzerine İnebolu yoluyla Ankaraya gitti; Türk Kurtuluş Savaşına katıldı.

1922 yılında Buhara Elçiliği Başkatibi oldu. Lozan Konferansında Matbuat Müşavirliği yaptı. TBMM ikinci döneminde Afyonkarahisar Milletvekili seçildi. Riyaseti Cumhur Umumi Katipliğinde, Tiran, Atina, Budapeşte Elçiliğinde ve Roma, Londra ve Atina Büyükelçiliğinde bulundu.

1952de emekliye ayrıldı. "Servet-i Fünun", "Donanma", "Tedrisat", "Türk Yurdu" ve "Yeni Mecmua"da yayımladığı mülakat, mensur şiir ve hatıra türünde yazılarıyla tanındı. Mustafa Kemal Paşanın yakın çalışma arkadaşlarından biri olan Ruşen Eşref Ünaydın, Mustafa Kemal Paşayı Türk basınında ilk defa tanıtmasıyla ünlüdür.

Kaynak: (Toktamış Ateşin "Devrim Tarihi" adlı kitabı)

Salih Bozok (1881-1941)

Salih Bozok 1881de Selanikte doğdu. Mustafa Kemal ile önce mahalle, daha sonra da okul arkadaşlığı oldu. İkisi de aynı okullarda okuduktan sonra aynı yıl Harp Okulunu bitirdiler. Salih Efendi jandarma sınıfına seçilmişti. Mustafa Kemal ise Akademiye devam edecek, kurmay olacaktı. Mustafa Kemal Milli Mücadeleyi başlatmak üzere Anadoluya geçmeden önce ve Suriye Cephesinde bulunduğu sırada Salih Efendiyi Başyaver olarak yanına getirtti. Sürekli beraberlik böyle başladı ve Salih Bey yarbaylıktan emekliye ayrıldıktan sonra bile Mustafa Kemalin yakınında kaldı.

Yüzbaşı Salih, Mustafa Kemalin yanında, Heyeti Temsiliyede görevli olarak Ankaraya gitti. Mustafa Kemal Meclis Başkanı iken o da Meclis Başkanı Başyaveriydi. Mustafa Kemal Cumhurbaşkanı seçilince yarbay Salih de Cumhurbaşkanlığı Başyaveri oldu. Yarbay rütbesinde ordudan istifa ettiğinde önce, o zamanki adı Bozok olan Yozgattan milletvekili seçildi; milletvekilliği 1939 seçimlerine kadar her dönemde yenilendi; bu arada Mustafa Kemalin sofrasındaki yerini ve çevresindeki görevini de muhafaza ediyordu. Salih Bey bu dönemde İş Bankasının kurucuları ve hissedarları arasında yer aldı. Mustafa Kemalin ölümüyle Salih Bozokun dünyası da yıkılmış oldu.

10 Kasım 1938 günü "Başkomutan yaversiz gidemez!" diyerek kalbine kurşun sıkmak suretiyle intihara teşebbüs etmiş, ancak Atatürk'ün başında bulunan doktorların anında müdahalesi ile kurtarılmıştır.

Atatürk’ün vefatından sonra milletvekilliği sürdüğü halde sağlık durumundan şikayet ederek Yalovaya çekildi ve 1941 yılında öldü.

Kaynak: (Toktamış Ateşin "Devrim Tarihi" adlı kitabı)

Tevfik Rüştü Aras (1883-1972)

Tevfik Rüştü Aras 1883 yılında Çanakkalede doğdu. Beyrut Tıbbiyesini bitirdi ve doktor olarak İzmir, Selanik ve İstanbulda çeşitli görevlerde bulundu. İttihat ve Terakkiye girdi. Selanikte Mustafa Kemal ile yakın arkadaş oldu. 1918de Meclisi Ali-i Sıhhi (Yüksek Sağlık Kurulu) üyesiydi. 1920 yılında Ankarada TBMM açıldıktan sonra Muğladan (müstakil Menteşe livası) milletvekili seçildi. İlk dönemde Kastamonu İstiklal Mahkemesi Üyeliğine getirildi. TBMM Hükümetinin Rus Federatif Sosyalist Cumhuriyetine ilk büyükelçi olarak gönderildiği Ali Fuat Paşa (Cebesoy) delegasyonu ile Moskovaya gitti. 1923ten 1939a kadar İzmir Milletvekilliğinde bulundu.

4 Mart 1925te Takrir-i Sükun Kanunundan sonra kurulan İsmet Paşa (İnönü) Kabinesinde Hariciye Vekili oldu. Atatürkün ölümüne kadar kurulan bütün kabinelerde bu görevi sürdürdü. Dış İşleri komiseri Litvinovun davetlisi olarak üç kere Rusyaya gitti. 1926da Odesada 1930da ve 1937de Sovyet ileri gelenleriyle Moskovada görüşmeler yaptı. 1939da Londra Büyükelçiliğine atandı ve üç buçuk yıl İngilterede kaldı. 1943te emekli oldu. Savaşın sonlarında İstanbul basınında (Özellikle Tan gazetesinde) yazılar yazdı. Demokrat Partinin kuruluş mücadelesini destekledi. 1952-1959 yıllarında İş Bankası Yönetim Kurulu Başkanlığı yaptı.

Tevfik Rüştü Arasın Dış İşleri Bakanlığı sırasında verdiği söylevleri Numan Menemencioğlu tarafından derlenerek bir kitap haline getirilmiştir. Lozanın İzlerinde On Yıl (1937, Fransızcası; 10 ans surles traces de Lausanne), Uluslararası Diplomasi Akademisi tarafından yayımlanan Diplomasi Sözlüğü (Dictionnaire diplomatigue) Türkiyenin Dış Politikası (Lapolitigue exterieure de la Turguie) maddesini de Tevfik Rüştü yazmıştır. Günlük basında çıkan yazılarının güncel olmayanlarını Görüşlerim (1945 ve 1963) adlı iki cilt kitapta toplayan Tevfik Rüştü Aras, 1972 yılında İstanbulda öldü.

Yunus Nadi Abalıoğlu (1880-1945)

Gazeteci Yunus Nadi Abalıoğlu 1880 yılında Fethiyede doğdu. Abalızade Hacı Halil Efendinin oğlu olan Yunus Nadi, ilk öğrenimini Fethiyede yaptı, Rodos adasında Süleymaniye Medresesinde, İstanbulda Galatasaray Sultaniyesinde okudu. Sonra Hukuk Mektebine devam etti.

1900da Malumat gazetesinde çalışmaya başladı. 1910da İttihat ve Terakki Cemiyetinin çıkardığı Rumeli gazetesinin başyazarı oldu. 1911de Meclis-i Mebusana Aydın Milletvekili olarak katıldı. 1918de İstanbulda Yenigün gazetesini kurdu.

1920de Muğla Milletvekili olarak TBMMne girdi. 1924te İstanbulda Cumhuriyet gazetesini kurdu ve ölümüne kadar başyazarlığını yaptı. TBMMnin 6. dönemine kadar Muğla Milletvekilliğini yapan Abalıoğlu, 28 Mart 1945te tedavi için gittiği Cenevrede öldü.